BİLDİRİ DETAY

Cem GÜRLER, Emrah ÖNDER, Ali HEPŞEN, Nihat TAŞ
CIVETS ÜLKELERİNİN EKONOMİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
 
Ekonomik performans değerlendirme problemi birçok ölçüt ve alt kriterden oluşmaktadır. Bu nedenle, bir çeşit çok kriterli karar verme problemidir. Bir ülkenin geleceğe yönelik ekonomik kararlarının ve planlarının yapılmasını sağlamak için performans parametrelerini izlemesi önemlidir. Bu çalışmada 2010-2017 döneminde CIVETS ülkelerinin ekonomik performans modeli değerlendirilmektir. CIVETS, Kolombiya, Endonezya, Vietnam, Mısır, Türkiye ve Güney Afrika’yı kapsayan ekonomik bir grup olarak ifade edilebilir. Çeşitlilik arz eden dinamik bir ekonomi ile genç ve büyüyen bir nüfus gibi ortak özelliklere sahip olan bu ülkelerin gelecek 10 yıllık dönemde izlenmesi gereken ülkeler sınıfında olacağını belirtmek mümkündür. İlgili çalışmada Amerika Birleşik Devletleri’nin 3ncü petrol ithalatçısı olan Kolombiya’nın; Asya-Pasifik bölgesindeki en düşük birim işgücü maliyetini olduğu ve eğitimli insan gücü havuzuna sahip Endonezya’nın; Asya'nın potansiyel olarak kârlı yeni üretim merkezi olarak, özellikle yabancı firmalar ve yatırımcıların hedefindeki Vietnam’ın; Akdeniz'de hızla büyüyen limanları, Süveyş kanalıyla Avrupa'yı ve Afrika'yı birbirine bağlayan ve potansiyel olarak önemli ticaret merkezlerinden biri olarak görülen Mısır’ın; son on beş yılda reformlarla ekonomisini daha ileriye taşıyan, halihazırda Avrupa Birliği ile güçlü ticaret ve yatırım ilişkilerinden yararlanan Türkiye’nin; Afrika'nın en gelişmiş ülkesi olan ve bölgenin zengin doğal kaynaklarına sahip olan Güney Afrika Cumhuriyeti’nin gayri safi yurtiçi hasıla, toplam yatırımlar, brüt ulusal tasarruflar, enflasyon oranı, ihracat ve ithalat hacmi, işsizlik oranı, genel devlet brüt borcu, genel hükümet geliri, genel hükümet gideri, cari denge gibi makroekonomik göstergeleri kullanılarak CIVETS kapsamındaki ülkeler sıralanmıştır. İlgili sıralama çalışmasında hem ANP (Analytic Network Process) hem de VIKOR (Vise Kriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje) yöntemleri kullanılmıştır. AHP yöntemi, Thomas Saaty tarafından geliştirilen ve karar vericilerin karar verme süreçlerine yardımcı olmayı amaçlayan matematiksel bir teoridir. VIKOR ise özellikle birbirleri ile çelişen kriterler bulunduğu durumda, karar vericiye uzlaşık çözüm sunulması için geliştirilmiş bir çok kriterli karar verme yöntemidir. Mevcut çalışmada, Thomas Saaty tarafından geliştirilmiş, ikili karşılaştırmalara dayalı 1-9 ölçeğinden faydalanılarak, kriterlere (makro ekonomik göstergeler) yönelik uzman görüşleri alınmış ve VIKOR’da kullanılan kriter ağırlıkları ANP yardımıyla hesaplanmıştır. Çalışmada 11 kriter ve 6 ülke analiz edilmiştir. VIKOR yönteminden elde edilen sonuçlara göre, 2010 yılında , analiz edilen makro ekonomik verilere göre, performansı en iyi olan ülkenin Vietnam olurken hemen arkasından Türkiye gelmektedir. Vietnam 2010 yılında gösterdiği performanstan sonra takip eden yıllarda kötü performans göstermiştir. Bunun nedeni olarak ise ülkenin 2011 yılında enflasyon oranlarında meydana gelen yükseliş ve Güney Çin Denizinde Çin ile yaşamış olduğu sorunlar gösterilebilir. 2011 ve 2012 yıllarında en iyi performansı gösteren ülke Türkiye olmuş ve bu yıllar arasında Türkiye’yi takip eden ülkeler sırasıyla Kolombiya ve Endonezya olduğu bulunmuştur. 2013 yılında Endonezya en iyi göstergelere sahipken 2014-2017 yılları arasında Türkiye en iyi performansı gösteren ülke olmuştur.2010 yılında başlayan Arap Baharı ve devamında 2011 yılında ülkenin cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek’in devrilmesinin ardından 2013 yılında tekrar askeri bir darbe yaşayan Mısır 2010-2017 yılları arasında en kötü performansa sahip olan ülke konumundadır. Mevcut çalışmada, gayri safi yurtiçi hasıla, toplam yatırımlar, brüt ulusal tasarruflar, enflasyon oranı, ihracat ve ithalat hacmi, işsizlik oranı, genel devlet brüt borcu, genel hükümet geliri, genel hükümet gideri, cari denge makroekonomik göstergelerinden hareketle 2010-2017 yılları arasında en kötü performansa sahip ülkenin Mısır, en iyi performansı gösteren, en istikrarlı olan ülkenin ise Türkiye olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Civets, Anp, Vikor



 


Keywords: