BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Firdevs Berrak CABİ, Taner TUNÇ
DOĞUŞTAN YAŞAM BEKLENTİSİNE ETKİ EDEN HAYATSAL RİSK FAKTÖRLERİ:YAPISAL BİR MODEL
 
Hayat tablolarından yararlanılarak hesaplanan doğuştan beklenen yaşam süresi, dünyadaki nüfus yapısının geçmişini, geleceğini ve şu anki durumuyla ilgili değerli bilgiler barındırması açısından oldukça önemli bir değişkendir. Beklenen yaşam süresine etki eden birçok faktör olmakla birlikte bu etkilerin incelenmesinde kullanılan birçok istatistiksel yöntem bulunmaktadır. Bu çalışmada birincil olarak, regresyonel ilişkilerin var olduğu değişkenler ve değişkenlerin oluşturduğu faktörler arasında değişkenlerin hatalarını da modele katan yapısal eşitlik modellemesi kullanılmak suretiyle doğuştan yaşam beklentisi üzerine etki eden yapılar ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır. Yapısal eşitlik modellemesi genellikle sosyal bilimler alanında kullanılmakta, karmaşık yapılardaki değişkenlerin birbirlerine etkisini inceleyerek bir model oluşturulmasında ve oluşturulan bu modelin uygun olup olmadığını test edilmesine yardımcı istatistiksel bir yöntemdir. Modelin uyumluluğuna dair sonuçlarının yorumlanmasa olanak sağlayan uyum iyiliği testlerini içinde barındırarak oluşabilecek hataları ortadan kaldırmasına yardımcı olup, en iyi modelin seçilmesinde bir araç olarak kullanılır. Bu çalışmada ise çeşitli kaynaklardan yararlanılarak belirlenen hayatsal risk faktörleri ile doğuştan beklenen yaşam süresi üzerine etkisini inceleyen bir model oluşturulup, bu modelin uyum iyiliği ölçütlerine bakılarak ilişkileri en iyi açıklayan denklem oluşturulmuştur. Bu bağlamda, risk faktörleri içinde yer alan ölüm oranı, yetersiz beslenme yaygınlığı, hastane yatak sayısı, yaşlı bağımlılık oranı, yenidoğan ölüm oranı, genç bağımlılık oranı gibi değişkenler ile sağlık faktörü olarak isimlendirilen değişken seti içinde yer alan ölüm oranı, yaşlı bağımlılık oranı, intihar ölüm oranı, hastane yatak sayısı değişkenlerinin doğuştan beklenen yaşam süresi üzerindeki etkisi incelenmiş istatistiksel olarak anlamlı yapısal bir model kurulmuştur. Kurulan modelin anlamlılığı için göz önünde tutulan ölçütler modelin doğrulandığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Doğustan Yaşam Beklentisi, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Risk



 


Keywords: