BİLDİRİ DETAY

Handan ANKARALI
GÜNCEL META ANALİZ YÖNTEMLERİ VE SAĞLIK ALANI UYGULAMALARI
 
Çalışmanın amacı, son yıllarda meta analiz literatüründe adından sıkça bahsedilmeye başlanılan Meta Regresyon, Kümülatif Meta Analizi, Network Meta Analizi ve Çok Değişkenli Meta Analiz yöntemlerinin kullanım alanları ve temel özelliklerini tanımlamak, sağlık alanı uygulamalarına örnekler vermek ve Türkçe literatüre bilgi desteği sağlamaktır. Meta Regresyon, meta analizine dahil edilen çalışmalar arasında heterojenliğin nedenlerini araştırmak ve anlamlı heterojenlik etkisini gidererek minimum varyanslı, etkin, güvenilir ve geçerli parametre tahminler yapmak amacıyla geliştirilmiştir. Modelde etki büyüklüğü bağımlı değişken, heterojenlik kaynakları ise bağımsız değişkenler olarak rol alır. Network Meta Analizi, farklı çalışmalarda farklı çeşit ve sayıda muamelenin aynı sonuç üzerine etkisinin araştırıldığı durumlarda, söz konusu muameleleri direk ve dolaylı karşılaştırma imkanı sunan meta analiz çeşididir. Ön koşul olarak aynı muameleleri karşılaştıran çalışmaların benzer olması gereklidir. Sonuçların yorumunda grafiksel araçlar kullanılır. Kümülatif Meta Analizinde, çalışmalar analize belirli bir sırayla birer birer eklenir ve sonuçlar, her yeni çalışma eklendikçe toplanır. Bir kümülatif meta-analizin grafiğinde, her yatay çizgi, tek bir çalışmanın sonuçlarından ziyade, her bir çalışma eklendikçe sonuçların özetini temsil eder. Tahmin edilen etki büyüklüğü ve varyansında önemli bir değişiklik gözlenmediğinde analiz sonlandırılır. Çok değişkenli Meta Analizi, birbiri ile ilişkili olan birden fazla sonuç değişkeninin meta analizinde kullanılan bir yöntemdir. Bu analizde, sonuç değişkenleri birlikte dikkate alındığı için aralarındaki ilişkilerin de modellenmesi sağlanmış olunur. Dört meta analiz yöntemi çeşitli paket programlarda yer almaktadır ancak Stata (ver.14) programında hepsini yapma imkanı istatistikçiler için bir avantaj sağlamaktadır. Bu çalışmada, yöntemlerle ilgili Stata komutları da verilmiştir. Ayrıca, çalışmada söz konusu dört meta analiz yönteminin kullanıldığı araştırmalardan alınan birer örnek sonuç ve yorumları sunuldu. Sonuç olarak, meta analiz adımları dikkatli bir şekilde yerine getirildiğinde elde edilen sonuçlar kanıt değeri en yüksek sonuçlar olarak literatüre geçmektedir. Meta analizden daha etkin bir şekilde yararlanmak ve analiz sonucunda daha güvenilir tahminler yapabilmek için bu çalışmada sunulan meta analiz yöntemlerinden yararlanılması gerektiği önerilir.

Anahtar Kelimeler: Network Meta Analizi, Meta Regresyon, Kümülatif Meta Analizi, Çokdeğişkenli Meta Analizi, Heterojenite



 


Keywords: