BİLDİRİ DETAY

Yıldız BORA, Abdullah YEŞİLOVA
SIFIR DEĞER AĞIRLIKLI GENELLEŞTIRİLMİŞ POISSON REGRESYONU KULLANILARAK ABORTUS SAYILARININ MODELLENMESİ
 
Poisson Regresyon, sayıma dayalı olarak elde edilen bağımlı değişkenlerin modellenmesinde kullanılmaktadır. Poisson dağılımında ortalama ile varyans birbirine eşittir. Ancak, bu eşitliği sağlamak her zaman mümkün değildir. Bu gibi durumlarda yaygın olarak aşırı yayılım (varyansın ortalamadan büyük çıkması) ile karşılaşılmaktadır (Böhning 1998; 833-843). Poisson dağılımlarında ortalama ve varyansların eşit olmadığı durumlarda negatif binomiyal ve Genelleştirilmiş Poisson (GP) regresyonları kullanılmaktadır. Sayıma dayalı olarak elde edilen verilerde bu eşitlik sağlanamadığından aşırı dağılım söz konusudur. Ayrıca aşırı yayılımın yanı sıra verilerin çoğunluğu sıfır değerinden oluşabilir. Bunun modellenmesinde ise Sıfır Değer Ağırlıklı Genelleştirilmiş Poisson (ZIGP) regresyon modeli, son yıllarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Uygun regresyon modelinin belirlenmesinde Akaiki Bilgi ölçütü (Akaiki information criteria=AIC) ve Vuong istatistiği yaygın olarak kullanılmaktadır. Bilindiği üzere Abortus (düşük) sayıma dayalı olarak elde edilmektedir. Bu tip gözlemler aynı zamanda çok fazla sayıda sıfır değerinden (düşük sayısı görülmediği zaman) oluşmaktadır. Amaç: Bu çalışmada, fazla sayıda sıfır değeri içeren düşük sayılarının modellenmesinde ZIGP incelenmesi planlanmıştır. Ayrıca elde edilen uyum ölçütleri bakımından, bu model ile diğer sıfır değer ağırlıklı regresyon yöntemlerin karşılaştırılması da amaçlanmıştır. Kapsam: Yüzüncü Yıl Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğine 2010 yılında başvuran 270 gebe üzerinde bir anket çalışması yapılmıştır. Ankette, gebelerin yaptığı düşük sayısı, yaşları, kiloları, eğitim düzeyleri ve sosyo-ekonomik düzeylerini saptamaya yönelik sorular sorulmuştur. Sınırlılıklar: Araştırma zaman gerektirdiğinden, Van ilinde bir hastane ile sınırlandırılmıştır. Yöntem: Yapılan çalışmada R istatistik yazılım programı kullanılmıştır. Veriler anket tekniği kullanılarak toplandı. Anket tek cevaplı sorulardan oluşup gebelerin yaptığı düşük sayısı, yaşları, kiloları, eğitim düzeyleri ve sosyo-ekonomik düzeylerini saptamaya yönelik oluşturulmuştur. Bulgular: Çalışmada, bağımlı değişken olarak alınan düşük sayılarının %61.18 (203)’si sıfır değerli olarak elde edilmiştir. AIC değeri bakımından en büyük değer Poisson regresyonunda (PR) 523.911 olarak, en küçük değer ise regresyon modelinde 441.510 olarak elde edilmiştir. En küçük AIC değerine sahip olan regresyonun en iyi model olduğu saptanmıştır. Aynı zamanda Vuong uyum istatistiği bakımından en iyi değer 9.21 ile regresyon modelinde elde edilmiştir. regresyonu sonuçları ortalama regresyon ve sıfır değer ağırlıklı regresyon olmak üzere iki aşamada verilmiştir. Ortalama regresyonda düşük sayılarında yaşın, kaçıncı gebeliğin olduğu ve eğitim düzeyinin etkileri istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0.01). Bununla birlikte sıfır değer ağırlıklı regresyonda yalnızca kaçınıcı gebeliğin olduğu düşük sayısı üzerine olan etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0.01). En küçük AIC değerine sahip regresyon modelinin olduğu saptanmıştır. Bundan dolayı parametre tahminleri ve standart hatalar regresyon modeline göre yorumlanmıştır. ZIGP regresyonunda, aşırı yayılım parametresi 1 ile 1.27 arasında, sıfır değer ağırlıklı parametre değeri ise 0 ile 1 arasında değişmiştir. Bunun sonucu olarak bağımsız değişkenler dikkate alındığında, düşük sayılarında sıfır değer ağırlıklı verilerin önemli bir etkiye sahip olduğu, aşırı yayılımın ise önemli bir etkiye sahip olmadığı saptanmıştır. Bu nedenle yalnızca ortalama regresyona ve sıfır değer ağırlıklı regresyona ilişkin parametre tahminleri ve standart hataları elde edilmiştir. En uygun ZIGP regresyon modelinde aşırı yayılım parametresi 1’ e yakın olduğundan φ parametresi sabit kabul edilmiştir sıfır değer aralıklı yayılım ise 0 ile 1 arasında değiştiği için ωi şansa bağlı kabul edilmiştir. Sonuç: Yapılan çalışmada annenin yaşının ve eğitim durumunun yaşayan çocuk sayısıyla bağlantılı olduğu tespit edilmiştir. İlimizde yapılan bu çalışmada kadınların eğitim düzeylerinin artması sonucunda düşük sayısının azaldığı ve sosyo-ekonomik durumun iyileşmesi durumunda gebelikte çıkabilecek birtakım olumsuz etkilerin giderilebileceği kanısına varmaktayız.

Anahtar Kelimeler: Poisson Regresyon, Akaiki Bilgi Ölçütü, Vuong İstatistiği, Düşük Sayısı



 


Keywords: